Olędry Nowotomyskie

Ratusz z miejskim więzieniem - 1864 (Ze zbiorów Miejskiej i Powiatowej Biblioteki w Nowym Tomyślu)

Artykuł powstał na podstawie dokumentów z Archiwum Państwowego w Poznaniu: Akta Miasta Nowy Tomyśl sygnatura 6  „Coroczne sprawozdanie budżetowe 1817-1890”   (“Der jährlich zu erstattende Hauptverwaltungsbericht 1817-1890 ), które spisał burmistrz  Johann Gottfried Hartmann.

Johann Gottfried Hartmann był owym w większym lub mniejszym stopniu zapomnianym burmistrzem. Przy zbieraniu informacji do kroniki miasta z lokacji 100-lecia istnienia został on po prostu „przegapiony” i pomylony ze swoim poprzednikiem na urzędzie Georgem Friedrichem Hartmannem (na urzędzie w 1794 i 1806-1812). Prawdopodobnie poczet burmistrzów był odtwarzany na podstawie zachowanych urzędowych dokumentów, a nich burmistrzowie podpisywali się tylko nazwiskami i dlatego został pomylony ze swoim poprzednikiem. Po moich  poszukiwaniach w księgach kościoła ewangelickiego odkryłam tę pomyłkę i wprowadziłam Johanna Gottfrieda Hartmanna, który piastował urząd od 1812 do 1832 roku (20 lat), w poczet burmistrzów.
Zmarł w czasie swojej kadencji 13 września 1832.

Czytaj dalej…

Dziennik urzędowy - Źródło: Google Books

Rodzina Maennel zaznaczyła się w historii naszego miasta przez prawie 150 lat: właściciele młyna parowego, fabryki drutu, zbudowali dzisiejszą pocztę, budynek kawiarni Agatka, byli radnymi miejskimi, kredytowali budowę ratusza. Ale w każdej rodzinie znajdzie się czarna owca. Tłumaczenie: Przemek Mierzejewski.

Publiczny biuletyn ogłoszeniowy jako dodatek do Dziennika Urzędowego Królewskiego Pruskiego Rządu we Frankfurcie nad Odrą – wydanie z 18 września 1816:

Policja bezpieczeństwa – list gończy

Niniejszym poszukuje się aresztowanego  łatacza kotłów Johanna Michaela Männela, który posługuje się również nazwiskiem Michael Wendel, urodzonego w Schönheide w powiecie Schwarzenberg. Jak się obwieszcza, jest niepoprawnym pijaczyną i włóczęgą, który został w końcu 1815 roku obłożony karą 4 tygodni ciężkiego więzienia i w następstwie przymusowo odtransportowany do swojego domniemanego miejsca zamieszkania-Nowego Tomyśla w Wielkim Księstwie Poznańskim, jednakże uciekł z transportu dziś w południe z powodu niedbalstwa straży, po tym jak rozbił kajdany i z pęt się wyzwolił, powtórnie się ulotnił.
Czytaj dalej…

pl. Niepodległości -w tle kosz wiklinowy

Trasa wspomnień pani Henkel

Jak już napisano we wstępie do części 1 jest to opis podróży, jaką przedsięwzięły pociągiem Gertrud Henkel, Ursula Timm i Ursula von Strassmann do Nowego Tomyśla i  miejsc ich dzieciństwa.

Opis dalszych dni pobytu w Nowym Tomyślu.

Czytaj dalej…

Jak truizm na łamach Przeglądu Nowotomyskiego zabrzmi stwierdzenie, iż Ziemia Nowotomyska w 1786 roku stanowiła największy w Wielkopolsce obszar osadnictwa olęderskiego, a jego budowniczymi byli niemieccy ewangelicy. Z drugiej strony być może nigdy dość odwoływania się do przeszłości, która ukształtowała naszą małą ojczyznę. Nowopowstałe miasto obok mieszkańców niemieckich z czasem zaludniali Polacy i Żydzi. Historię, kulturę i tradycję  dwustuletniego miasteczka, przez pierwsze jego sto lat istnienia kształtowali jednak ewangelicy i staroluteranie narodowości niemieckiej. Kształtując swoje życie zgodnie z wyznawanymi religiami i wartościami tworzyli specyficzną dla siebie infrastrukturę tego terenu. Cmentarze ewangelickie wyznaczają  dziś – nie bez przyczyny – granicę obszaru olęderskiej kolonizacji na terenie nowotomyskiej ziemi. Musimy mieć świadomość współdzielenia jej tożsamości z tymi, którzy kiedyś byli jej mieszkańcami. Kto kiedykolwiek zapoznał się z myślą o dziejach narodów Ryszarda Kapuścińskiego wie, że: Granica małej ojczyzny przebiega tam, gdzie znajdują się najdalej położone groby naszych przodków i bliskich.
Potomkowie nowotomyskich mieszkańców narodowości niemieckiej, którzy powracają tutaj przynaglani pamięcią o swoim dzieciństwie i korzeniach odbywają nie tylko swoją sentymentalną podróż. Są też dla nas przykładem w pielęgnowaniu pamięci, znakiem, iż nasza ziemia ukształtowana przez tak wiele kultur ma swoją określoną tożsamość, o której i my musimy pamiętać, bo jak stwierdził przywoływany wcześniej Kapuściński – Pamięć jest niezbędnym składnikiem małej ojczyzny. Pozwala nam zachować ją we wspomnieniu, nawet jeżeli utracimy z nią kontakt bezpośredni. Tak długo jak żyjemy i gdziekolwiek jesteśmy pozostaje ona cząstką naszej tożsamości, naszym znakiem identyfikacynym. Ma to szczególną wartość  dziś, bowiem dla wielu ludzi ich miasto, region, ich mała ojczyzna stanowią tarczę, niszę, pożądaną osłonę przeciw gwałtownym postępom niwelującej wszystko globalizacji. [wstęp Sylwia Kupiec]
Czytaj dalej…